PL   |   EN

Niwat Roykaew - tajlandzki nauczyciel w obronie rzeki Mekong

Niwat Roykaew  - tajlandzki nauczyciel w obronie rzeki Mekong
źródło : The Goldman Environmental Prize
W lutym 2020 r. działania nauczyciela Niwat Roykaew oraz społeczności żyjącej z dobrodziejstw rzeki Mekong doprowadziły do zakończenia rządowego projektu wysadzania wodospadów w górnej części Mekongu. Celem projketu było pogłębienie kanałów dla chińskich statków towarowych płynących w dół rzeki. Mekong ma długość 4500 km i jest to najdłuższa rzeka na Półwyspie Indochińskim o powierzchni dorzecza 810 tys. km2. Mekong ma swój początek w górach Tangla na Wyżynie Tybetańskiej, płynie przez terytorium Chin, Laosu, Kambodży, Wietnamu, a także częściowo wyznacza granice między Laosem, a Birmą oraz Tajlandią.

Potężna rzeka


Przepływająca przez Chiny, Wietnam, Laos, Tajlandię i Kambodżę rzeka Mekong stanowi serce i duszę kontynentalnej Azji Południowo-Wschodniej, dostarczając żywność, wodę pitną dla ponad 65 milionów ludzi. Pod względem różnorodności biologicznej, wśród wód słodkowodnych, ta rzeka ustępuje jedynie tylko Amazonce, a jej roczny cykl powodziowo-suszowy stwarza niezbędne warunki dla dużych migracji ryb. 
Na początku XXI wieku Chiny ogłosiły wspólne z Tajlandią plany wysadzenia w powietrze skalistych odcinków Mekongu w pobliżu granicy tajsko-laotańskiej, aby zrobić miejsce dla 500-tonowych chińskich statków towarowych, które płyną w dół rzeki z Chin, przez Laos i dalej do Tajlandii. Projekt wysadzania skalistych brzegów Mekong zakładał przekształcenie rzeki w szlak przemysłowy przypominający Kanał Panamski, co spowodowałoby zniszczenie około 400 kilometrowego odcinka Mekongu w pobliżu miejscowości Chiang Kong. Miejscowa ludność uważała, że te działania przekształcą rzekę w „autostradę”.

 

Jak skromny nauczyciel został obrońcą rzeki


Niwat Roykaew to 60-letni nauczyciel języka tajskiego zwany Kru Thi, który urodził się i wychował w Chiang Kongu, nad brzegiem rzeki Mekong. Jako nauczyciel w odległych wioskach na granicy tajsko-laotańskiej, był świadkiem wpływu wielu projektów przekształcania rzeki i widział negatywne skutki tych działań. Po przejściu na emeryturę, w 1995 roku, Kru Thi założył Chiang Kong Conservation Group, sieć zrzeszającą 30 tajlandzkich wiosek, które starają się rozwiązać problemy środowiskowe i społeczne spowodowane przekształcaniem brzegów rzeki. A ponieważ nauczyciele cieszą się dużym szacunkiem na wiejskich terenach Tajlandii, dlatego Niwat był postrzegany jako orędownik osób pozbawionych głosu.

Droga do zwycięstwa


Kru Thi gdy dowiedział się o projkecie wysadzania wodospadów Mekongu rozpoczął działania, które miały powstrzymać projekt. Wykorzystał  swoją pozycję oraz sieć Chiang Kong, lokalną społeczność, organizacje pozarządowe i media, aby nagłośnić sprawę i przyciągnąć uwagę deweloperów oraz rządu. W swoich przekazach skupił się głównie na negatwynych suktach społecznych i przyrodniczych spowodowanych przez utratę bioróżnorodności, gdyby projekt miał być kontynuowany.

Kru Thi prowadził swoje demonstracje prosto z  łodzi na Mekongu, aby zaprotestować przeciwko planowanym wysadzeniom, spotykał się z rybakami w Tajlandii i Laosie i zachęcał mieszkańców do podpisywania petycji, która została dostarczona do chińskiej ambasady w Bangkoku. Kru Thi współpracował z naukowcami i badaczami w celu dokumentowania bioróżnorodności w górnym Mekongu, dowiódł że w górnych rejonach rzeki występuje aż 16 gatunków ryb które nie występują nigdzie indziej, a tylko tam.

Kru Thi sprzeciwł się tajlandzkiemu ministerstwu i komisji parlamentarnej nadzorującej projekt, co ostatecznie zmusiło władze do przyjazdu do Chiang Kongu na spotkanie z nim i jego współpracownikami. W następstwie utrzymującego się lokalnego sprzeciwu chiński deweloper zgodził się spotkać z Kru Thi i mieszkańcami, aby omówić negatwyne skutki projektu.
W grudniu 2017 r. minister spraw zagranicznych Tajlandii ogłosił, że Chiny zawiesiły projekt. Jednak rządowe konsultacje trwały, co przedłużało niepewność lokalnych społeczności. W między czasie rozpoczęto budowę w  górnym odcinku rzeki – i około 200 km skał zostało wysadzonych. To zmobilizowało Kru Thi do podwoienia wysiłków i zwrócenia uwagi, że dalsze takie działania prawdopodobnie zmieniłyby granicę Tajlandii z sąsiednim Laosem, którą wyznacza sama rzeka. W obliczu narastających kontrowersji rząd Tajlandii początkowo zrezygnował z projektu, ale wskrzesił go pod koniec 2019 roku.

Kru Thi i jego współpracownicy jednak nie ustąpili. Ich trwały opór wywołał tak duże popracie ze strony społeczeństwa, naukowców i akademików, że rząd został zmuszony do formalnego porzucenia projektu wysadzania kaskad rzeki Mekong w lutym 2020 roku. Finanlnie rząd Tajlandii ogłosił, że anuluje projekt ze względu na jego potencjalnie niszczycielski wpływ na środowisko naturalne oraz społeczeństwo.

Oficjalne zaniechanie projektu w górej części rzeki Mekong oznacza rzadkie, formalne zwycięstwo w regionie, który znajduje się pod znaczną presją ze strony projektów rozwojowych. Kru Thi i jego działania zmusiły rząd Tajlandii do zwrócenia uwagi na głos społeczeństwa i uznania słuszności argumentów przedstawianych przez działaczy, naukowców oraz lokalnych społeczności. Mimo zwyciętswa Kru Thi nadal niestrudzenie broni praw rzeki i ludzi, którzy od niej zależą. 

Źródło: https://www.goldmanprize.org/recipient/niwat-roykaew/

Stworzone przez allblue.pl