Ostatnie wydarzenia po raz kolejny pokazały, jak szybko te słabości przekładają się na rzeczywiste koszty gospodarcze. Ograniczenie tej zależności wymaga przyspieszenia transformacji w kierunku czystej, krajowej energii oraz przemian przemysłowych.
Silny i wiarygodny mechanizm ustalania cen emisji dwutlenku węgla jest kluczowym elementem tych działań. W latach 2026–2030 oczekuje się, że wygeneruje on od 120 do 150 miliardów euro przychodów, co stanowi wyjątkową szansę na sfinansowanie transformacji przemysłowej Europy, inwestycji w czyste technologie i infrastrukturę oraz wsparcia gospodarstw domowych i pracowników w procesie transformacji. W czasie nasilającej się globalnej konkurencji o rozwój czystego przemysłu osłabienie systemu ETS podważyłoby pewność inwestycyjną i mogłoby doprowadzić do przenoszenia projektów związanych z czystym przemysłem poza granice UE.
Nadchodzący przegląd systemu ETS stanowi zatem kluczowy moment, aby go wzmocnić, a nie osłabiać, zapewniając szybkie ograniczanie emisji przy jednoczesnym wspieraniu dobrobytu i odporności gospodarczej. Priorytety CAN Europe w odniesieniu do kolejnego przeglądu obejmują:
• Obecna ścieżka limitu emisji (cap trajectory) oraz liniowy współczynnik redukcji (Linear Reduction Factor – LRF) powinny zostać utrzymane co najmniej do 2036 roku, zapewniając przewidywalność niezbędną do podejmowania natychmiastowych inwestycji długoterminowych. Dyskusje dotyczące dodatkowej elastyczności powinny odnosić się wyłącznie do okresu po tym terminie, kiedy mogą pojawić się ograniczone ryzyka związane z płynnością rynku.
• Po drugie, należy kontynuować stopniowe wycofywanie bezpłatnych przydziałów uprawnień. Tylko w 2024 roku bezpłatne przydziały oznaczały ponad 30 miliardów euro utraconych wpływów z aukcji, a jednocześnie osłabiały sygnał cenowy dotyczący emisji dla przemysłu. Utrzymywanie hojnych bezpłatnych przydziałów jedynie opóźniałoby inwestycje w czystszą produkcję i podważało skuteczność ETS. Warunki związane z wszelkimi pozostałymi bezpłatnymi przydziałami powinny zostać zaostrzone, aby wymusić dodatkowe inwestycje w transformację przemysłową i głęboką redukcję emisji.
• Po trzecie, przychody z ETS powinny być wykorzystywane strategicznie. Dochody z aukcji powinny przede wszystkim wspierać sprawiedliwą transformację obywateli, a także przyspieszać transformację europejskiego przemysłu. Oznacza to inwestowanie w czyste technologie przemysłowe, infrastrukturę oraz rozwój odnawialnych źródeł energii, przy jednoczesnym wspieraniu gospodarstw domowych i pracowników w radzeniu sobie z kosztami transformacji – zarówno w Europie, jak i na arenie międzynarodowej. W samej Europie istnieje również potrzeba dalszego kierowania środków do regionów, w których koszty transformacji są wyższe.
• Wreszcie należy chronić integralność systemu ETS. Międzynarodowe kredyty emisyjne oraz mechanizmy usuwania dwutlenku węgla nie powinny zostać włączone do systemu. Ich wprowadzenie osłabiłoby cenę emisji CO₂, zmniejszyłoby motywację do rzeczywistej redukcji emisji w europejskim przemyśle oraz mogłoby podważyć zaufanie do systemu.
System ETS2 dotyczący transportu drogowego i budynków powinien pozostać poza zakresem obecnego przeglądu i poza przedmiotem negocjacji aż do planowanego przeglądu w 2028 roku.
Przeczytaj całe stanowisko tutaj.
Źródło: Climate Action Network
