Wstęp – postrzeganie transformacji

Termin „transformacja energetyczna”, choć powszechnie używany, nie ma jednej formalnej definicji. Transformacja energetyczna opisywana jest jako proces zmian w produkcji, dystrybucji i zużyciu energii, polegający na odejściu od paliw kopalnych na rzecz odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej i niskoemisyjnych technologii, mający na celu osiągnięcie neutralności klimatycznej i bezpieczeństwa energetycznego. Podobnie postrzegają ją badani przedstawiciele samorządów. Respondenci zostali poproszeni o wskazanie trzech skojarzeń z hasłem „transformacja energetyczna”. W odpowiedziach dominuje aspekt technologiczny. Najczęstszym skojarzeniem były „odnawialne źródła energii” (OZE) – pojęcie to wystąpiło kilkadziesiąt razy w różnych kontekstach. Pojawiły się odniesienia do konkretnych technologii energetycznych: fotowoltaika, wiatraki, solary, biogazownie, pompy ciepła, elektrownie wodne, geotermia, magazyny energii i atom. Respondenci postrzegają transformację jako przejście od paliw kopalnych („odejście od węgla”) do czystych technologii wytwarzania energii („przejście na zieloną energię”).

W odpowiedziach pojawiają się też skojarzenia o charakterze ekonomicznym, tj.: termomodernizacja, poprawa efektywności energetycznej, wymiana oświetlenia, zmniejszenie zapotrzebowania na energię, ograniczenie zużycia energii, oszczędność, obniżenie kosztów energii, dofinansowania. Trzecią grupą skojarzeń były kwestie klimatu i środowiska, m.in: czyste powietrze („walka ze smogiem”), dekarbonizacja, urządzenia i transport niskoemisyjny, czysta energia, redukcja emisji CO₂, dążenie do zero-emisyjności, ochrona klimatu, walka ze zmianami klimatycznymi. Motywem transformacji są też spółdzielnie energetyczne, samowystarczalność i bezpieczeństwo energetyczne.

Choć społeczny wymiar transformacji wydaje się mało obecny w świadomości respondentów, co potwierdza jednorazowe pojawienie się haseł „ludzie” i „rynek pracy”, to pojedyncze odniesienia do „spółdzielni energetycznych” sugerują, że dostrzegają oni również potencjał wspólnego działania i lokalnej współpracy. Wśród skojarzeń z transformacją energetyczną pojawiają się określenia takie jak „postęp”, „inwestycje”, „innowacja” i „nowoczesność”, co wskazuje na postrzeganie jej jako szansy rozwojowej. Jednocześnie respondenci sygnalizują, choć sporadycznie, bariery i wyzwania, w tym wysokie koszty, niepewność finansową, sprzeciw wobec lokalizacji instalacji – zwłaszcza wiatrowych, zbyt szybkie tempo wprowadzanych zmian oraz obawę przed spełnieniem niemożliwego.

Rysunek 2. Skojarzenia z pojęciem transformacja energetyczna wśród pracowników samorządów lokalnych.

Pobierz raport: Lokalna transformacja energetyczna i polityka klimatyczna

Projekt jest realizowany w ramach inwestycji G1.1.4 KRAJOWEGO PLANU ODBUDOWY I ZWIĘKSZANIA ODPORNOŚCI: WSPARCIE DLA INSTYTUCJI WDRAŻAJĄCYCH REFORMY I INWESTYCJE W RAMACH REPowerEU – wskaźnik G9G i finansowany ze środków Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności