Dokumenty planistyczne w ocenie pracowników urzędów gmin

Analiza odpowiedzi respondentów, dotyczących tego, który z pięciu obowiązkowych dokumentów w największym stopniu wspiera proces transformacji energetycznej gminy, wskazuje na wyraźną dominację Strategii rozwoju gminy, którą wskazała niemal połowa badanych rysunek 5. Plan zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe został wskazany przez prawie 1/5 osób. Program ochrony środowiska (POŚ) odgrywa nieco mniejszą rolę w świadomości respondentów. Plan ogólny jest dokumentem nowym i w większości gmin znajduje się dopiero w fazie opracowywania, dlatego jego rola w transformacji energetycznej nie jest jeszcze dobrze ugruntowana ani szeroko rozpoznawalna. Z kolei MPA obowiązuje wyłącznie w miastach powyżej 20 tysięcy mieszkańców, podczas gdy w badaniu uczestniczyło wiele gmin, których ten wymóg nie dotyczy. W efekcie oba dokumenty rzadko pojawiają się w odpowiedziach jako kluczowe dla procesu transformacji energetycznej. Warto zwrócić uwagę, że 8 badanych (7,1%) uznało, iż żaden z przedstawionych dokumentów nie wspiera transformacji energetycznej. Ten wynik może wskazywać na brak zaufania do realnego wpływu dokumentów strategicznych na praktykę działania gminy.

Rysunek 5. Najważniejsze dokumenty wspierające transformację energetyczną gminy – wskazania respondentów.

Odpowiedzi udzielone przez respondentów na pytanie, czy ich zdaniem jakiś inny dokument, posiadany przez gminę jest ważniejszy dla procesu transformacji gminy, wzmacniają powyższe wyniki: 57 osób (51%) stwierdziło, że nie istnieje żaden inny, ważniejszy dokument dla transformacji energetycznej niż te uwzględnione wcześniej, a w 9 wypowiedziach respondenci wprost deklarowali, że to strategia pozostaje dokumentem nadrzędnym. Dla części uczestników to właśnie strategia „spina” różne obszary polityk gminnych, choć nie zawsze zawiera szczegółowe zapisy dotyczące energii czy klimatu.

Dane pokazują wyraźnie również to, że w percepcji pracowników transformacja energetyczna gmin opiera się na wielu dokumentach. Plan gospodarki niskoemisyjnej (PGN) był najczęściej wskazywanym dokumentem, uznawanym za ważniejszy (11 wskazań) lub równie ważny (1 wskazanie) dla transformacji energetycznej. PGN jest odbierany jako dokument operacyjny — konkretny, wdrożeniowy i często niezbędny przy pozyskiwaniu środków zewnętrznych. W wielu odpowiedziach podkreślano, że PGN doprecyzowuje cele wskazane w strategii i w planach branżowych, wyznacza redukcję emisji, wspiera rozwój OZE oraz termomodernizację, a tym samym stanowi rzeczywiste narzędzie transformacji energetycznej. Pozostałe dokumenty były wskazywane znacznie rzadziej. Dokumenty przestrzenne, takie jak miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego czy Studium, pojawiły się łącznie w 4 odpowiedziach, mimo że ich rola w lokalizowaniu inwestycji OZE jest obiektywnie bardzo istotna. Trzykrotnie wymieniono SECAP i gminny program rewitalizacji. Grupę gminnych dokumentów uzupełniają pojedyncze wskazania: Plan Mobilności Miejskiej, Miejski Kontrakt Klimatyczny, Mapa drogowa osiągnięcia neutralności klimatycznej. Dokumenty ponadlokalne, wojewódzkie (np. ZIT, POP ) wymieniono 5 razy, co może świadczyć o ich obligatoryjnym charakterze. Wskazywano również dokumenty inwestycyjne, finansowe lub analityczne (m.in. bilans energetyczny, koncepcje klastrów energii) — łącznie 4 wskazania, oraz 2-krotnie uchwały, w tym antysmogową.

Pobierz raport: Lokalna transformacja energetyczna i polityka klimatyczna

^{Projekt jest realizowany w ramach inwestycji G1.1.4 KRAJOWEGO PLANU ODBUDOWY I ZWIĘKSZANIA ODPORNOŚCI: WSPARCIE DLA INSTYTUCJI WDRAŻAJĄCYCH REFORMY I INWESTYCJE W RAMACH REPowerEU – wskaźnik G9G i finansowany ze środków Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności}