Obejrzyj debatę
26 marca 2024 roku o 10:00 Fundacja Instytut na rzecz Ekorozwoju przedstawi rekomendacje dla rządu w zakresie energii i klimatu przed nową kadencją samorządową w Polsce. Zapraszamy na prezentację i debatę on-line w tej sprawie. [LINK]
Związać koniec z końcem
Główną zasadą dobrego gospodarowania pieniędzmi jest domykanie ich obiegu w ramach własnego budżetu – w przeciwnym razie żyjemy na kredyt. W Polsce ta zasada często jest wiązana z powiedzeniem o wiązaniu końca z końcem. W wielu innych krajach, m.in. w Niemczech, Wielkiej Brytanii, ale także Indiach itp. zasada ta stosowana jest nie tylko do indywidualnego portfela, ale także do bilansu obrotów handlowych jednostki terytorialnej. Jeśli środków finansowych obracanych w ramach danego terytorium przybywa – budujemy dobrobyt, jeśli ich ubywa – wszyscy ubożejemy.
Wykorzystanie energii z paliw kopalnych jest źródłem ubytku środków finansowych w większości lokalnych samorządów w Polsce, nawet jeśli na ich terenie jest elektrownia. Źródłem tego ubytku jest konieczność zakupu albo paliwa, albo prądu (jeśli na terenie samorządu nie ma elektrowni) spoza własnego terytorium. Środki zarówno jednostki samorządu, jak i przedsiębiorców oraz mieszkańców uciekają szerokim strumieniem do spółek zlokalizowanych w innych miejscach kraju, a także za granicą. W 2023 roku wydaliśmy na import paliw kopalnych do Polski 140 mld złotych – te pieniądze już do nas nie wrócą.
Oszczędności procentują
Wiele samorządów w Polsce zauważyło, że można ten odpływ lokalnie dostępnych środków finansowych powstrzymywać, a nawet odwrócić. Bydgoszcz działa intensywnie na rzecz zwiększenia efektywności energetycznej oraz wdrożenia samowystarczalnego systemu energetycznego w mieście. Dzięki inwestycjom w system monitoringu energii w budynkach publicznych wydatki na utrzymanie publicznych budynków i infrastruktury zmniejszały się, a środki z tej pozycji mogły zostać przesunięte np. na dofinansowanie wydatków na odnawialne źródła energii.
Kisielice w województwie warmińsko-mazurskim to też przykład rozwoju w kierunku samowystarczalności energetycznej. Gmina uzyskuje przychody z podatków od przedsiębiorców energetycznych posiadających instalacje na jej terenie, a także umożliwia swoim mieszkańcom wykorzystanie lokalnego ciepła sieciowego z elektrowni na biomasę, aby nie musieli kupować paliw importowanych spoza gminy. Za tymi przykładami powinni podążyć inni.
Duża wędka
Właśnie dla aktywnych jednostek samorządu terytorialnego Unia Europejska przyszykowała znaczą pulę środków finansowych w perspektywie 2021-2027. Według szacunków Fundacji Instytut na rzecz Ekorozwoju to ponad 20 mld EUR, a tego aż 15 mld Euro, czyli blisko 65 mln złotych przeznaczonych będzie na finansowanie działań w zakresie ochrony środowiska i transformacji energetycznej. Aby nie przegapić tej szansy potrzebne są jednak już teraz intensywne przygotowania do jej wykorzystania.
Przepis na sukces
Jaki jest przepis na klimatyczny i finansowy sukces w lokalnym samorządzie po 2021 roku?
- Zaplanować ochronę klimatu. Zagadnienia energetyczno-klimatyczne powinny się pojawić w dokumentach strategicznych samorządu lokalnego.
- Postawić na współpracę. Dużo większe szanse będą miały projekty realizowane we współpracy pomiędzy samorządami i łączące wiele różnych środków finansowych.
- Stale monitorować postępy. Postępy w zakresie ograniczania wpływu na klimat powinny być monitorowane, np. poprzez obliczenia emisji gazów cieplarnianych (tzw.: ślad węglowy).
- Mieć ambitne cele. Projekty bardziej ambitnie, ale realnie wypełniające cele polityki energetyczno-klimatycznej będą miały łatwiej o dofinansowanie.
- Tworzyć nowe idee. Nowe pomysły, zmieniające mechanizmy funkcjonowania gospodarki i administracji na stałe w kierunku niskoemisyjności, będzie dużo łatwiej przekuć na dotacje.
Niejednokrotnie okazywało się, że działania prowadzone lokalnie zmieniały bieg wielkoskalowej polityki. Właśnie teraz nadchodzi czas, aby nasze lokalne zasoby energii odnawialnej wykorzystać do tego, by większość potrzeb była zaspokajana w małych ojczyznach, a kapitał kumulował się w naszych portfelach. Taka była filozofia utworzenia polskich gmin i powiatów. Dzięki ich samorządności możemy stać się bardziej odporni na dyktat zagranicznych i krajowych sprzedawców paliw oraz zmiany klimatu. Odnawialna energia i aktywność obywateli to nasze aktywa. Czas działać!
Działania ułatwiające transformację energetyczną samorządów powinien wspierać rząd. Dlatego 26 marca 2024 roku o 10:00 Fundacja Instytut na rzecz Ekorozwoju przedstawi rekomendacje dla rządu w zakresie energii i klimatu przed nową kadencją samorządową w Polsce. Zapraszamy na prezentację i debatę on-line w tej sprawie. [LINK]
